Phòng thí nghiệm sinh học phân tử – cách xây dựng phòng Lab chuẩn

Phòng thí nghiệm sinh học phân tử (phòng thí nghiệm PCR) nên chia thành 2 khu vực riêng biệt: 1 cho các bước chuẩn bị mẫu trước PCR, 1 cho các bước phân tích sau khi chạy PCR. Hai khu vực này tốt nhất là nên nằm tách rời ở 2 phòng riêng biệt. Trong trường hợp không gian bị giới hạn, chỉ cần tách các tủ an toàn sinh học dùng cho PCR ra 1 phòng riêng. Tất cả các trang thiết bị và vật dụng phải dùng riêng cho từng khu vực, không được mang qua lại từ khu này sang khu khác.

thiết bị phòng thí nghiệm

Phòng thí nghiệm sinh học phân tử

Phòng thí nghiệm thực hiện phản ứng PCR:

Phòng thí nghiệm thực hiện PCR dùng trong chẩn đoán các mẫu bệnh phẩm nên được tách thành 3 khu vực trong 3 phòng riêng biệt:

1. Chuẩn bị hóa chất (duy trì áp suất trong phòng cao hơn áp suất môi trường bên ngoài để tránh bị tạp nhiễm từ các nguồn bên ngoài phòng)

2. Chuẩn bị mẫu (duy trì áp suất trong phòng thấp hơn áp suất môi trường bên ngoài để giữ các DNA template bên trong phòng)

3. Khuếch đại và phát hiện sản phẩm (duy trì áp suất trong phòng thấp hơn môi trường bên ngoài để giữ các nucleic acids khuếch đại bên trong phòng)

Làm việc trong phòng thí nghiệm PCR:

Nên tuân thủ theo quy trình làm việc 1 chiều (bên dưới) để giảm thiểu tối đa khả năng tạp nhiễm

Phòng chuẩn bị hóa chất

Chuẩn bị PCR master mix, chia nhỏ master mix

 ↓

Phòng chuẩn bị mẫu

(a) Sơ chế mẫu (b) Tách chiết nucleic acids

(c) Cho mẫu vào trong master mix đã được chia theo từng tube

 ↓

Phòng khuếch đại và phát hiện sản phẩm

(a) Chạy PCR (real-time PCR) trên máy luân nhiệt (b) Phát hiện sản phẩm

i. Điện di trên gel (PCR thường)

ii. Quan sát & phân tích kết quả trên máy (real-time PCR)

Thiết bị của phòng thí nghiệm PCR:

Để đảm bảo cho các bước trước PCR và sau khi chạy PCR được tách biệt, mỗi phòng cần có các thiết bị, hóa chất, dụng cụ… riêng và chỉ được sử dụng các vật dụng này trong phòng đó

1. Máy PCR/real-time PCR: Dùng riêng cho phòng khuếch đại

2. Máy ly tâm (centrifuge): Sử dụng máy ly tâm riêng cho chuẩn bị mẫu (tách chiết acid nucleids…) và phòng chuẩn bị hóa chất (optional)

3. Máy ly tâm kéo mẫu (spindown): Sử dụng riêng máy spindown cho phòng chuẩn bị hóa chất, phòng chuẩn bị mẫu, phòng khuếch đại và phát hiện sản phẩm

4. Máy trộn mẫu (vortex mixer): Sử dụng riêng máy vortex cho phòng chuẩn bị hóa chất, phòng chuẩn bị mẫu, phòng khuếch đại và phát hiện sản phẩm

5. Bộ điện di DNA (DNA gel electrophoresis): Dùng để phát hiện sản phẩm sau khi chạy PCR, multiples PCR, RT-PCR…

6. Pipettes: Sử dụng riêng các bộ pipette cho phòng chuẩn bị hóa chất, phòng chuẩn bị mẫu, phòng khuếch đại và phát hiện sản phẩm

7. Tủ thao tác / tủ an toàn sinh học (Biological safety cabinets): Nên sử dụng tủ thao tác phù hợp với nhu cầu của phòng thí nghiệm (theo thiết kế của nhà sản xuất)

Loại tủ

Đèn UV

Hệ thống khí

Mục đích sử dụng

PCR cabinet (Type A)

Không

Chỉ dùng cho bước chuẩn bị hóa chất

PCR cabinet (Type B)

Không

Lọc khí vào

Không nên dùng cho các bước chuẩn bị của PCR

PCR cabinet (Type C) /Laminar-flow hood

Lọc khí vào

Chỉ dùng cho bước chuẩn bị hóa chất

Tủ an toàn sinh học cấp I (Class I biological safety cabinet)

Lọc khí thải ra

Không nên dùng cho các bước chuẩn bị của PCR

Tủ an toàn sinh học cấp II, III (Class II or III biological safety cabinet)

Lọc khí vào và lọc khí thải ra

Dùng cho tất cả các bước của PCR

8. Tủ mát có ngăn đông (Refrigerator): Dùng cho phòng khuếch đại và phát hiện sản phẩm để giữ các hóa chất cho điện di, các dung dịch đang sử dụng (working solution), các sản phẩm PCR sau khi đã khuếch đại.

9. Tủ âm (freezer) (-20oC):

- Dùng riêng cho phòng chuẩn bị hóa chất để giữ các hóa chất PCR sạch, buffer, dNTPS, primers…

- Dùng riêng cho phòng chuẩn bị mẫu để giữ mẫu gốc, nucleic acids sau khi tách chiết.

- Bảo quản trong thời gian dài nên sử dụng tủ đông sâu (-80oC) (optional)

10. Cân kỹ thuật (4 số lẻ): Dùng riêng cho phòng chuẩn bị hóa chất và phòng phát hiện sản phẩm

11. Máy khuấy từ: Dùng riêng cho phòng chuẩn bị hóa chất

12. Máy đo pH: Dùng riêng cho phòng chuẩn bị hóa chất

13. Lò vi sóng: Dùng riêng cho phòng phát hiện sản phẩm

14. Máy đọc và chụp ảnh gel (hoặc bàn đèn UV): Dùng riêng cho phòng phát hiện sản phẩm

VẬT TƯ TIÊU HAO:    

1. Pipette tips:

- Có thể dùng đầu tip có lọc để tránh nhiễm chéo

- Tip dùng cho PCR phải vô trùng, RNase-free, DNase-free, pyrogen-free

2. Tube đựng mẫu (1.5 mL) và tube PCR (0.2 mL)

- Tube dùng cho phòng thí nghiệm PCR nên là polypropylene tubes, DNase-, RNase-, pyrogen-free. Tube 0.2 mL dùng cho chạy máy luân nhiệt nên là tube vách mỏng (thin-wall)

3. Găng tay phòng thí nghiệm: Nên sử dụng găng tay không bụi, dùng găng tay trong tất cả các thao tác trong phòng thí nghiệm PCR. Nên thay găng tay khi chuyển từ khu vực phòng này sang phòng khác (phòng chuẩn bị hóa chất –> chuẩn bị mẫu –> khuếch đại…)

4. Dụng cụ thủy tinh: Nên sử dụng loại có thể hấp khử trùng

5. Giá để tube (rack) – nhiệt độ phòng & lạnh

Phòng thí nghiệm PCR: danh mục thiết bị

STT

Tên thiết bị

Số lượng tối thiểu

PHÒNG CHUẨN BỊ HÓA CHẤT

1

Cân kỹ thuật (4 số lẻ)

1

2

Máy khuấy từ

1

3

Máy đo pH

1

4

Tủ thao tác / tủ an toàn sinh học

1

5

Tủ âm (freezer) (-200C)

1

6

Máy ly tâm kéo mẫu (spindown)

1

7

Máy trộn mẫu (vortex mixer)

1

8

Pipettes

1 bộ

PHÒNG CHUẨN BỊ MẪU

1

Cân kỹ thuật

1

2

Tủ thao tác / tủ an toàn sinh học

1

3

Tủ âm (freezer) (-200C)

1

4

Tủ đông sâu (deep freezer) (-800C)

Optional

5

Máy ly tâm (centrifuge)

1

6

Máy ly tâm kéo mẫu (spindown)

1

7

Máy trộn mẫu (vortex mixer)

1

8

Pipettes

1 bộ

PHÒNG KHUẾCH ĐẠI VÀ PHÁT HIỆN MẪU

1

Máy PCR / real-time PCR

1 /1

2

Máy ly tâm kéo mẫu (spindown)

1

3

Máy trộn mẫu (vortex mixer)

1

4

Tủ mát có ngăn đông (Refrigerator)

1

5

Cân kỹ thuật (tối thiểu 4 số)

1

6

Lò vi sóng

2

7

Bộ điện di DNA (DNA gel electrophoresis)

1-2

8

Pipettes

1 bộ

9

Máy đọc và chụp ảnh gel ( hoặc bàn đèn UV)

1

VẬT DỤNG TIÊU HAO

1

Pipette tips

x

2

Tube đựng mẫu (1.5 mL) và tube PCR (0.2 mL)

x

3

Găng tay phòng thí nghiệm

x

4

Dụng cụ thủy tinh

x

5

Giá để tube (rack) – nhiệt độ phòng & lạnh

x

Xem thêm tại: phòng thí nghiệm

Vui lòng ghi rõ nguồn khi tham khảo bài viết này.